મિતાલી મહેતા

આ અગાઉ આપણે ‘રૂલ ઓફ 72’ વિશે વાત કરી હતી. એના દ્વારા આપણે જાણ્યું કે ચક્રવૃદ્ધિ દ્વારા પૈસા બમણા થવામાં કેટલો સમય લાગે છે…એવું સમજાવતો એક સરળ અને અસરકારક નિયમનો એ વિચાર વાચકોને એટલા માટે ગમ્યો કારણ કે તેણે ટકાવારીને સમયમાં ફેરવીને રોકાણને સમજવું સરળ બનાવ્યું.

આ વિચારને આગળ વધારતાં એક સ્વાભાવિક પ્રશ્ન ઊભો થાય છે:
જો પૈસા બમણા થવા સમજવું ઉપયોગી છે, તો તેને ત્રિગુણા થવા માટે કેવી રીતે વિચારવું?
આ પ્રશ્ન આપણને એક વધુ સુઘડ પરંતુ ઓછો ચર્ચાતો વિચાર આપે છે રૂલ ઓફ 114.
આ રૂલ ઓફ 114 શું છે?
વેલ, રૂલ ઓફ 114 આપણને આ અંદાજ આપે છે કે કોઈ રોકાણને ત્રિગુણા થવામાં કેટલો સમય લાગી શકે.

આનો સિદ્ધાંત સરળ છે:
114 ને વાર્ષિક રિટર્નના દરથી ભાગો, તો તમારા પૈસા ત્રણ ગણાં થવામાં અંદાજે કેટલા વર્ષ લાગશે તે ખબર પડે.
ઉદાહરણ તરીકે:

• 6 ટકા વાર્ષિક રિટર્ન પર
  114 6 = 19 વર્ષ
• 8 ટકા પર?
  114 8 = 14 વર્ષ
• 10 ટકા પર?
  114 10 = 11 વર્ષ
  આમ રૂલ ઓફ 72ની જેમ આ પણ એક અંદાજ છે, પરંતુ લાંબા ગાળાના વિચાર માટે પૂરતો ચોક્કસ છે.

આજે બમણું પૂરતું કેમ નથી રહ્યું?
અગાઉના સમયમાં ઘણીવાર પૈસા બમણા થવું પૂરતું માનવામાં આવતું. નિવૃત્તિનો સમય ટૂંકો હતો, આરોગ્ય ખર્ચ ઓછો હતો અને કુટુંબ આધાર મજબૂત હતો.
આજની હકીકત ભિન્ન છે. નિવૃત્તિ સરળતાથી 25 થી 30 વર્ષ સુધી ખેંચાઈ શકે છે. મોંઘવારી શાંતિથી ખરીદ શક્તિ ઘટાડે છે. વય વધે તેમ આરોગ્ય અને જીવનશૈલીના ખર્ચમાં વધારો થાય છે. આવી સ્થિતિમાં પૈસા માત્ર એકવાર બમણા થવું આરામ જાળવી શકે, પરંતુ લાંબા ગાળે એ પૂરતું ન પણ સાબિત થાય.

પૈસા ત્રિગુણા થવા એ અહીં એક આર્થિક સુરક્ષાનો બફર આપે છે.
સમય: સંપત્તિ સર્જનનો અદૃશ્ય ભાગીદાર
રૂલ ઓફ 114 એક મહત્ત્વપૂર્ણ સત્ય પર ભાર મૂકે છે, જેને રોકાણકારો ઘણીવાર ઓછી કદર આપે છે સમય ઊંચા રિટર્ન કરતાં વધુ મહત્ત્વનો છે.

માત્ર 78 ટકા જેવા મધ્યમ રિટર્ન પર પણ, જો પૂરતો સમય મળે, તો પૈસા માત્ર વધતા નથી તે અર્થપૂર્ણ રીતે ચક્રવૃદ્ધિ દ્વારા વિકસે છે. વહેલું શરૂ કરવું અને મોડું શરૂ કરવું બન્ને વચ્ચેનો ફરક ધીમે ધીમે નહીં, પરંતુ ગુણોત્તર રીતે વધે છે.

આ વાત ખાસ કરીને લાંબા ગાળાના સાધનો માટે લાગુ પડે છે જ્યાં સમય સાથે ધીરજનું પણ ઈનામ મળે છે. જોકે વિપરીત પ્રશ્ન વધુ અસરકારક છે.

રૂલ ઓફ 72ની જેમ, રૂલ ઓફ 114 ને પણ ઊલટી દૃષ્ટિથી જોઈ શકાય છે. જો તમે ચોક્કસ સમયગાળામાં પૈસા ત્રિગુણા કરવા માગો છો તો 114 ને એટલા વર્ષોથી ભાગ કરીને તમે અંદાજે કેટલું રિટર્ન જોઈએ તે જાણી શકો છો.

• 12 વર્ષમાં પૈસા ત્રિગુણા કરવા
  અંદાજે 9.5 ટકા વાર્ષિક રિટર્ન
• 10 વર્ષમાં
  સતત 11-12 ટકા
  આ વિપરીત દૃષ્ટિ એક વાસ્તવિક ચકાસણી કરે છે આશા અને ગણિત વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કરે છે.
  ચક્રવૃદ્ધિ બન્ને તરફ કામ કરે છે.
  રૂલ ઓફ 114 એક શાંતિભર્યો ચેતવણી સંદેશ પણ આપે છે. મોંઘવારી પણ ચક્રવૃદ્ધિથી વધે છે.
  જો મોંઘવારી 6 ટકા હોય, તો જીવન ખર્ચ માત્ર બમણો નહીં તે લગભગ 19 વર્ષ આસપાસમાં ત્રિગુણો થઈ જાય છે.
  મોંઘવારી કરતાં ઝડપી વૃદ્ધિ ન થાય, તો આજે જે પૂરતું લાગે છે તે કાલે અપૂરતું લાગી શકે.

નિષ્કર્ષાત્મક વિચાર
અહીં એક વાત વિશેષ રૂપે યાદ રાખો કે રૂલ ઓફ 114 મહત્ત્વાકાંક્ષા વિશે નથી તે પૂરતી તૈયારી વિશે છે.